Ayuntamiento de Tafalla/Tafallako Udala

Tafallako Udalak “Abako erreka-arroko bigarren mailako baltsak hobetzeko proiektua” gauzatu du, ibai-ekosistemak leheneratzeko eta ibai-uholdeen arriskua arintzeko jarduketetarako dirulaguntza baten bidez, bereziki hiri-inguruneetan. Dirulaguntza hori Berreskuratze eta Erresilientzia Mekanismoaren (NextGeneration EU) bidez finantzatu da, Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren esparruan.

Emandako zenbatekoa: 86.436,09 €

Egindako jardueren deskribapena:

1. Lehendik zeuden baltsen egokitzapena

Esku-hartze hauek mantentze-lan luzeen gabezia eta sastraka-inbaditzea (ihiak eta sasiak) zuzentzeko diseinatu ziren:

• Baltsen garbiketa: Landarediaren sastraka-garbiketa mekanikoa egin da, eta sarrera, irteera eta ezpondak profilatu eta moldatu dira hondeamakina baten bidez. Ateratako lohiak eta landare-hondakinak baltsaren ontzitik eta hustubide-eremuetatik kanpo utzi dira. Jarduera hau lau tokitan banatu da:
  • La Pedrera baltsa
  • Artaxoa bidea 1 baltsa
  • Portillo del Sastre baltsa
  • Artaxoa bidea 2 baltsa
• Hesien kentzea: Portillo del Sastre baltsan oso egoera txarrean zegoen alanbrezko hesi baten desmuntaketa eta baimendutako zabortegi edo txatartegi batera eramatea, tokiko fauna babesteko eta uraren zirkulazio egokia bermatzeko.

2. “Aquitania” baltsa berriaren sorrera

Proiektuan aurreikusitakoaren arabera eraiki da erregulazio-baltsa artifizial bat, 4.800 m²-ko ur-azalera duena. Ingurumen-berreskurapenerako landaketa hauek egin dira: 3 makal zuri (Populus alba), 27 lizar estu-hosto (Fraxinus angustifolia) eta 20 tamariz (Tamarix gallica).

Helburuak eta dirulaguntzaren xedea betetzea

1. Uholde-arriskuaren arintzea eta kontrol hidrologikoa (helburu nagusia)

Abako erreka-arroan egindako esku-hartzearen helburu nagusia Tafallako hirigunea muturreko eguraldi-gertaeren aurrean babestea da. Helburu hori 2019ko uztailaren 8ko uholde larrien ondoren justifikatu zen, eta Tenada SLUk egindako aurretiazko alternatiba-azterketa batean oinarritzen da.

• Uholde-goraldien laminazio-efektua: Baltsa txikien bigarren mailako sarea indartu eta handitzea, euri-urak hirigunera iritsi aurretik atxiki eta moteldu ahal izateko. Sistemaren helburua errekako emari gorenak nabarmen murriztea da.
• Higadura-indarraren kontrola: Arroko ur-ibilgu etenkakoetan uraren arraste-indarra murriztea (zeinek zeharkako malda handiak baitituzte), landa-bideak kontrolik gabeko ur-isurien biltzaile bihur ez daitezen.
• Biltegiratze-gaitasuna berreskuratzea: Egungo baltsak (La Pedrera, Artaxoa bidea 1 eta 2, eta Portillo del Sastre) garbitu eta sastrakak kentzea. Baltsa horiek sedimentuz beteta edo landarediak (ihiak eta sasiak) hartuta zeuden, eta jarduketa horren bidez jatorrizko funtzionaltasun hidraulikoa berreskuratu dute.

2. Ingurumen-integrazioa, fauna eta biodibertsitatearen kontserbazioa

Arrantza-kudeaketaren txostenaren ondorioz, proiektu aldatuak helburu espezifikoak gehitu zituen, azpiegitura artifizial berria (Aquitania baltsa) kalitate handiko biotopo eta tokiko faunarentzako babesleku segurua izan dadin.

• Faunarentzako irisgarritasuna eta segurtasuna: Barneko trinkotze-ezpondak puntu estrategikoetan leuntzea, animalia basatiek ura eskuratu eta baltsatik itotzeko arriskurik gabe atera ahal izan dezaten.
• Babes- eta aterpe-eremuak: Ur-ontziaren barruan bi uharte artifizial sortzea, espezie urtarrek eta hegaztiek harraparien edo kanpoko eragozpenen aurrean babes handiagoa izan dezaten.
• Landare-pantailak eta pausaguneak sortzea: 40 zuhaitzez osatutako perimetroko lerro bat landatzea, lizar estu-hostoak (Fraxinus angustifolia) eta tamarizak (Tamarix gallica) konbinatuz. Horrela, baltsa inguruko errepidetik bisualki isolatzen duen pantaila berde bat sortzen da. Era berean, makal zuriak (Populus alba) landatu dira, hegaztientzako pausagune gisa erabiltzeko bereziki diseinatuak.
• Elementu arriskutsuak kentzea: Portillo del Sastre inguruan zaharkituta eta hondatuta zeuden alanbrezko hesiak desmuntatzea, faunarentzat harrapatuta geratzeko edo zauriak izateko arriskuak ezabatzeko.