Ayuntamiento de Tafalla/Tafallako Udala

2009an argitaratu zen Tafalla. Historia eta argazkilaritza (1867-1930) lehen liburua. Tafallako Udalak eta Altaffaylla Fundazioak jarraipena emateko konpromisoa hartu zuten, eta liburu berri hau da horren erakusle.

Tafallako argazkigintza islatzen da bost hamarkada, 1930etik 1980ra, honakoa aurreko liburuan islatutakoaren oso bestelakoa izanik. Argazki kopurua biderkatu egin da, eta, hain zuzen ere, liburu hau kontsultatutako milaka argazkiren arteko aukeraketa txiki bat baino ez da. Tafallak, beste behin ere, Nafarroako argazki-artxiborik onenetako bat du.

Liburua

Liburu hau, funtsean, diktadura frankistaren garaiko gure hiriaren historia grafikoa da. Udaberri errepublikarrarekin eta ondorengo gerra zibilarekin hasten da, bere ondorio lazgarriak agerian utziz. Garai hartako argazki asko desagertu egin ziren zentsuraren eta beldurraren ondorioz. Hurrengo hamarkada eskasia, gerraostea eta erbestealdiarena da, eta argazkirik ezean ere nabari da. Nazional-katolizismo tristean, pausatzeko ere gogorik ez balego bezala dirudi.

50eko hamarkadan normaltasunera itzultzeko pintzelkada batzuk izan ziren, baina emigrazioak eta bizimoduak gora egin zuten Tafallan. Hala ere, gaur egun baino Erdi Aroaren antz handiagoa izaten jarraitzen zuten: bizi-zikloa nekazaritzaren ingurukoa zen; pertsonak eta animaliak elkarrekin bizi ziren etxeetan, eta Erdi Aroko lanbideek kaleak betetzen zituzten.

60ko hamarkada eklosio handia izan zen. Industrializazioarekin eta telebistarekin ohiturak aldatu ziren, biztanleria handitu egin zen eta dozenaka ekimen gazte, kultural eta sozial sortu ziren, ondorengo hamarkadan erregimen frankistaren aurkako erasoei bidea ireki zietenak.

70ak ia iraultza-aurreko urteak izan ziren. Dena izan zen mugimendu herritar, sindikal, politiko eta gaztea. Erlijio-berrikuntzako urteak; udal-irekitasuneko urteak, emakumea esparru guztietan sartu zenekoak; euskaltzaletasuneko urteak, ekologismoko urteak. Hamarkada eta liburua 1931koen ostean ospatu ziren lehen udal-hauteskunde demokratikoekin amaitzen dira. Mende erdiko historia grafikoak ikara eragiten digu une batzuetan eta poztu bestetan, betiere lezioak erakutsiz.

Eskertzekoa da Udalaren kultura organoen laguntza; baita La Voz de la Merindad aldizkari ezinbestekoarena eta proiektua aurrera eramateko Altaffaylla fundazioarekin elkarlanean aritu diren herritar askorena ere. Beste behin, komunitate batek elkartuta lan egiten duenean, Auzalanen, emaitzek historia egiten dute.